Voor ouders
Schaken leren met Pip, het schaakpaardje
Een Nederlandse schaakapp voor kinderen van 3 tot 10. Pip zegt elke opdracht hardop, dus je kind hoeft nog niet te kunnen lezen.
- Pip leest alles voor
- Geen reclame
- Geen account
- Niets van je kind online
De eerste les, voor een kind van vier
De eerste les gaat nog helemaal niet over schaken. Pip zegt: “Hoi! Ik ben Pip. Dit is een schaakbord.” Dan lichten drie velden één voor één op: licht, donker, licht. Daarna komt de vraag: “Tik de vier donkere velden helemaal onderaan aan.” Het veld linksonder licht alvast op, zodat je kind weet waar het moet beginnen.
Tikt het een verkeerd veld aan, dan zegt Pip: “Zoek de groene velden, en alleen die helemaal onderaan.” Daarna probeert je kind het gewoon nog een keer. Zo gaat elke les, in vier stappen:
- KijkenPip doet het voor op het bord.
- MeedoenSamen één opdracht.
- Zelf doenEen paar opdrachten, met tips als het niet lukt.
- Laat maar zienEén, twee of drie sterren. Nooit nul.
Bij twee sterren gaat de volgende les open. Met één ster doe je hem nog een keer. Levens zijn er niet, en er loopt geen klok.
Voor welke leeftijd?
Een kind van drie en een kind van tien hebben weinig gemeen. Daarom vraagt de app bij het begin hoe oud je kind is, en past daar een paar dingen op aan. In het ouderscherm kun je dat altijd veranderen.
- 3 tot 5Begint bij de allereerste les: het bord, dan de toren en de loper. Pip praat rustig, en er staan drie makkelijke tegenstanders klaar.
- 6 en 7De eerste drie werelden staan meteen open, zodat je kind niet wacht op wat het misschien al weet. Vijf tegenstanders.
- 8 tot 10Alles open tot en met wat de stukken waard zijn. De velden krijgen hun naam (a1, e4) en Pip praat vlotter.
Schaakmat komt pas in wereld tien, ook voor een tienjarige. Dat is geen gat in de stof. Dat is de methode.
Een kind dat nog moet nadenken over hoe een loper loopt, heeft weinig aan mat. Dus eerst alle stukken, wat ze waard zijn, aanvallen en verdedigen, en schaak. Dan pas mat.
Hoe lang per dag?
De app is gebouwd rond korte stukjes. Daarna is de aandacht op, en dat is prima.
- 3 tot 5 jaar drie tot zes minuten achter elkaar
- 6 en 7 jaar acht tot twaalf minuten
- vanaf 8 vijftien tot vijfentwintig minuten
Stopt je kind midden in een les omdat het eten is, dan gaat het de volgende keer verder waar het was. Een week niets doen kost niets. Er is geen reeks die je moet volhouden, en je raakt niets kwijt.
Thuis aan een echt bord
Schaken leer je uiteindelijk aan een bord, met iemand tegenover je. Je kunt makkelijk aansluiten bij waar je kind in de app is:
- In de eerste wereld: laat je kind het bord neerleggen. Rechtsonder hoort een licht veld. Het gaat bij volwassenen vaker mis dan je denkt.
- Na de toren: zet hem alleen op een leeg bord en leg op een paar velden een rozijntje. Hoeveel zetten heeft hij nodig om ze allemaal op te eten? Doe hetzelfde met een loper, dan merkt je kind dat sommige rozijntjes onbereikbaar zijn. Een loper blijft altijd op zijn eigen kleur.
- Bij het paard: laat je kind vanaf één veld alle sprongen aanwijzen. In het midden zijn het er acht, in de hoek maar twee.
- Na de pionnen: speel samen het pionnenspel, met alleen pionnen en koningen. Wie het eerst de overkant haalt, wint. Laat je kind daarna het hele bord opzetten.
- Na de waarde van de stukken: speel een partij en vraag bij elke ruil hardop wie er meer kreeg.
Zelf de regels even opfrissen? Op de schaakregelpagina's doet een bewegend bord elke regel voor, van de paardensprong tot en passant.
Speel je al hele partijen, prima. Maak er alleen nog geen les van hoe je mat zet. Dat komt in de app in wereld 10, als de rest erin zit.
En de Stappenmethode?
Op de meeste Nederlandse schaakclubs leren kinderen schaken met de Stappenmethode, en na Stap 1 halen ze daar het pionnendiploma. Schaakmaatje is op die aanpak geïnspireerd: de makkelijke stukken eerst, veel korte oefeningen, en spelletjes in plaats van lange uitleg. Maar het is niet de Stappenmethode, en het vervangt Stap 1 niet.
Het grootste verschil is mat. In Stap 1 komt mat ongeveer halverwege. Hier pas in wereld 10, als les 36 van de 49. En waar Stap 1 de loop van de stukken in één les doet, krijgt hier elk stuk een eigen wereld. Dat is langzamer, en voor een kleuter precies goed. De dubbele aanval en mat met de dame komen daardoor ook later dan bij de club.
De hoefijzers zijn van de app zelf. Het zijn geen officiële diploma's, en ze zeggen niet of je kind het pionnendiploma zou halen. Wil je kind dat diploma, dan is een club of schaakles op school de weg. Als aanloop daarnaartoe is de app goed te gebruiken.
Wat zit erin?
- 15 werelden, 49 lessenVan het bord leren kennen tot het eindspel. Elk stuk heeft een eigen wereld.
- 15 minispellenEén bij elke wereld, met zes niveaus. De opgaven worden steeds nieuw gemaakt, dus ze raken niet op.
- Zeven tegenstandersVan Mila de Muis, die maar wat doet, tot Bram de Beer, die het verst vooruit denkt. Staan ze ruim voor, dan doen ze rustig aan.
- Samen spelenMet z'n tweeën op één tablet, tegen elkaar.
- Een stalEen stuk voor elke stukwereld, een maatje voor elke tegenstander die je verslaat, en hoefijzers. Wat erin staat, blijft erin.
- Een ouderschermPer les in gewone taal wat je kind nu kan. Achter een rekensommetje, zodat je kind er niet per ongeluk in komt.
De minispellen: Vind het veld, Torenjacht, Vang de vlag, Dame-doolhof, Hongerig paardje, Koningsloop, Pionnenspel, Weegschaal, Red je stuk, Schaak-alarm, Mat in 1-regen, Breng de koning veilig, Zoek het veld, Tactiekduel, Laatste pion.
Wat kost het, en waar blijven de gegevens?
Op dit moment is Schaakmaatje gratis, en er valt niets te kopen in de app. Het wordt in de avonduren gemaakt en betaald uit eigen zak, en de stem van Pip kost geld per ingesproken zin. Vind je het de moeite waard, dan mag je een kop koffie trakteren. Dat hoeft niet, en het levert je niets extra's op.
Veelgestelde vragen
Kan mijn kind dit als het nog niet kan lezen?
Ja, daar is de app voor gemaakt. Pip zegt elke opdracht hardop, de knoppen hebben plaatjes, en met de luidspreker bij Pip hoor je een zin nog een keer. Alleen bij het aanmaken van het profiel moet er even iemand meekijken.
Vanaf welke leeftijd kan een kind leren schaken?
De eerste wereld is al voor kleuters van drie. Daar gaat het nog niet om schaakregels maar om het bord: licht en donker, rijen en lijnen, en hoe je het bord neerlegt. De toren en de loper komen direct daarna en zijn ook voor kleuters bedoeld. Mat staat pas vanaf een jaar of acht op het programma.
Hoe lang mag mijn kind per keer spelen?
Een les duurt een paar minuten. Voor een kleuter is drie tot zes minuten achter elkaar genoeg, voor een kind van zes of zeven acht tot twaalf minuten, en vanaf acht jaar vijftien tot vijfentwintig. Stoppen halverwege een les kan: de volgende keer gaat je kind verder waar het was.
Kan mijn kind verliezen?
In de lessen niet. Er zijn geen levens, geen game-over en nooit nul sterren. Een fout levert een tip op en een nieuwe poging. In een partijtje kun je wel verliezen, net als aan een echt bord, maar de tegenstanders doen rustig aan als ze ver voorstaan, en een zet terugnemen mag altijd.
Is dit hetzelfde als het pionnendiploma?
Nee. De app is geïnspireerd op de Stappenmethode die schaakclubs gebruiken, maar heeft een eigen volgorde: mat komt hier veel later. De hoefijzers die je kind verdient zijn geen officiële diploma's. Voor het pionnendiploma ga je naar een club of schaakles op school.
Vervangt dit de schaakclub?
Nee. Schaken leer je echt aan een bord met iemand tegenover je, en op een club leert je kind ook winnen en verliezen van een ander kind. De app is een aanloop: wie binnenkomt, kent de stukken en de regels al. Speel daarom ook thuis; op deze pagina staan tips.
Een fout gezien of een vraag?
Laat het weten via de pagina Contact, onderaan de startpagina (schaakmaatje.nl/contact). Je bericht komt bij de maker terecht; een e-mailadres is alleen nodig als je antwoord wilt.
Is het gratis?
Op dit moment wel, en er valt niets te kopen in de app. Wat zeker zo blijft: er komt geen reclame in, je hebt geen account nodig en er gaat niets van je kind naar internet. Wel tellen we anoniem hoeveel er gespeeld wordt; dat kan uit in het ouderscherm.
Werkt het op een telefoon?
Ja, op telefoon, tablet en computer. Een tablet is het prettigst, want dan is het bord groot genoeg voor kindervingers. Wat je kind één keer geopend heeft, werkt daarna ook zonder internet.
Zin om te beginnen?
Een voornaam, een leeftijd en een maatje. Geen e-mailadres. Bij een kleuter is het handig om dat eerste stukje samen te doen. Op een telefoon of tablet zet je Schaakmaatje via het deelmenu van je browser op het beginscherm.
Beginnen →